نگهداری و تمیز کردن تابلو فرش: گردگیری، نور، رطوبت و بید

تابلو فرش دستباف را با گردگیری ملایم و منظم، دور نگه داشتن از آفتاب مستقیم و رطوبت، و نگاه کردن هر چند ماه یک بار به پشت کار سالم نگه دارید؛ شستن در خانه، مواد شیمیایی و ضربه زدن سه دشمن اصلی آن هستند. تابلو فرش روی دیوار پا نمی‌خورد، اما گرد و غبار، نور و رطوبت آرام‌آرام روی آن اثر می‌گذارند.

در ادامه می‌خوانید هر چند وقت و با چه ابزاری گردگیری کنید، نور و رطوبت با تابلو چه می‌کنند، چطور جلوی بید را بگیرید، با لک چه کنید و چه کارهایی را هرگز نباید انجام داد.

گردگیری: هر چند وقت و با چه ابزاری؟

گرد و غبار روی پرز می‌نشیند و اگر مدت‌ها بماند، رنگ‌ها را کدر نشان می‌دهد و به لای گره‌ها می‌رود. یک برنامه‌ی ساده کافی است:

جهت خواب پرز را پیدا کنید

دستتان را آرام روی تابلو بکشید. در یک جهت پرزها نرم و براق زیر دست می‌خوابند و در جهت مخالف زبر و کدر می‌شوند. همیشه در جهت نرم برس بکشید. برس زدن خلاف خواب، پرز را باز می‌کند و گرد را عمیق‌تر می‌برد.

جاروبرقی فقط با احتیاط

اگر گرد زیاد است، جاروبرقی را روی کمترین مکش بگذارید، از سری با موی نرم استفاده کنید و یک تکه توری نرم بین سر جارو و تابلو بگیرید تا پرز و ریشه به داخل کشیده نشود. هرگز از سر چرخان یا موتوردار استفاده نکنید.

در تابلوهای بلند مثل پنل بلند پرندگان و شکوفه روی زمینه‌ی تیره، گردگیری را از بالا به پایین انجام دهید تا گرد روی بخش تمیزشده نریزد. زمینه‌ی تیره گرد و غبار را زودتر نشان می‌دهد؛ پس دفعات گردگیری را کمی بیشتر کنید.

نور: آفتاب مستقیم رنگ‌ها را می‌برد

پرتو فرابنفش آفتاب رنگ الیاف طبیعی را به‌مرور کم‌رنگ می‌کند و ابریشم به آن حساس است. رنگ‌پریدگی ناگهانی نیست؛ یک روز متوجه می‌شوید سمتی از تابلو که رو به پنجره بوده، روشن‌تر از بقیه شده است.

• تابلو را روی دیواری بزنید که در هیچ ساعتی از روز آفتاب مستقیم نمی‌گیرد.
• اگر چاره‌ای نیست، در ساعت‌های آفتابی پرده‌ی توری یا پرده‌ی ضخیم‌تری بکشید.
• برای روشن کردن تابلو، چراغ ال‌ای‌دی با فاصله‌ی کافی را به لامپ‌های داغ و نزدیک ترجیح دهید؛ گرمای نزدیک، الیاف را خشک و شکننده می‌کند.

تابلوهای پررنگ، مثل تابلو فرش پلنگ با پلنگ خالدار روی شاخه‌ی درخت، باید از آفتاب مستقیم دور بمانند. سبزی برگ‌ها و تضاد خال‌ها با زمینه‌ی تیره، همان چیزی است که چنین تابلویی را دیدنی می‌کند و با رنگ‌پریدگی از دست می‌رود.

رطوبت و گرما: نه نمناک، نه خیلی خشک

رطوبت زیاد زمینه‌ی کپک، بوی نا و ضعیف شدن الیاف را فراهم می‌کند و هوای خیلی خشک و گرم، الیاف را شکننده می‌کند. این نکته‌ها را رعایت کنید:

• تابلو را در حمام، آشپزخانه یا نزدیک کتری و سماور نزنید؛ بخار مستقیم به آن می‌رسد.
• از دیوارهایی که نم دارند یا پشتشان لوله‌ی آب است دوری کنید. دیوار سرد و نمور، لکه‌ی نم یا رنگ پوسته‌شده نشانه‌ی خطر است.
• بالای بخاری، شومینه و شوفاژ جای تابلو فرش نیست.
• اگر دیوار کمی سرد است و جابه‌جایی ممکن نیست، چند پد نمدی کوچک پشت گوشه‌های قاب بچسبانید تا هوا بین قاب و دیوار جریان داشته باشد.

برای اینکه بدانید رطوبت هوای خانه در چه محدوده‌ای مناسب است، مطلب میزان رطوبت هوا در خانه را بخوانید.

بید: پیشگیری ساده‌تر از درمان است

لارو بید از الیاف حیوانی مثل پشم و ابریشم تغذیه می‌کند و جاهای تاریک، کم‌رفت‌وآمد و دست‌نخورده را ترجیح می‌دهد. روی تابلوی دیواری همه‌چیز در دید است، اما پشت قاب و لابه‌لای ریشه‌ها دقیقاً همان گوشه‌ی دنج و تاریک است.

1. بازدید منظم: هر چند ماه یک بار تابلو را از دیوار پایین بیاورید و پشت آن، لبه‌ها و گوشه‌های قاب را با چراغ‌قوه ببینید.
2. نشانه‌ها را بشناسید: پرزهای کنده‌شده، خطوط باریک بی‌پرز، ذرات ریز شبیه شن یا پیله‌های سفید کوچک.
3. هوا و جابه‌جایی: بید جای ساکن و دست‌نخورده را دوست دارد؛ گردگیری منظم و پایین آوردن گاه‌به‌گاه تابلو، ساده‌ترین پیشگیری است.
4. اگر نشانه‌ای دیدید: تابلو را از بقیه‌ی فرش‌ها و پارچه‌ها جدا کنید، پشت و رویش را با برس نرم تمیز کنید و برای درمان قطعی آن را به متخصص فرش دستباف بسپارید. سم و اسپری حشره‌کش را مستقیم روی تابلو نزنید.

لک، دود و چربی: اول جذب، بعد متخصص

تابلو فرش کمتر از فرش زمین لک برمی‌دارد، اما پاشیدن چای، دست کودک یا اسپری نزدیک آن پیش می‌آید.

• فوری با دستمال سفید و تمیز روی لک فشار دهید تا مایع جذب شود. مالش ندهید؛ مالش لک را پخش می‌کند و به پرز آسیب می‌زند.
• از آب داغ، سفیدکننده، جوهرنمک یا لک‌بر خانگی استفاده نکنید.
• اگر لک ماند، همان روزها با قالیشویی که با فرش ابریشم و دستباف کار می‌کند تماس بگیرید. لکی که بماند، هر روز سخت‌تر پاک می‌شود.

تابلو فرش طوطی بیضی با آبشار و دریاچه زمینه‌ی کتانی دارد. روی چنین زمینه‌ای دود سیگار و بخار روغن زودتر به شکل کدری زرد یا خاکستری دیده می‌شود؛ پس تابلوهایی از این دست را از آشپزخانه‌ی باز و جای سیگار کشیدن دور نگه دارید.

کارهایی که هرگز نباید کرد

• شستن تابلو در خانه با آب، شامپو فرش یا زیر دوش.
• تکاندن، ضربه زدن با چوب یا آویزان کردن از بالکن برای گردگیری.
• اتو کشیدن روی پرز یا گرفتن بخار داغ به آن.
• اسپری کردن خوشبوکننده، عطر یا شیشه‌پاک‌کن نزدیک تابلو. اگر قاب شیشه دارد، شیشه‌پاک‌کن را روی دستمال بزنید، نه روی شیشه.
• تا کردن تابلوی بدون قاب برای نگهداری؛ آن را لوله کنید و در پارچه‌ی نخی بپیچید، نه در نایلون.
• میخ زدن مستقیم به خود فرش برای نصب.

پرسش‌های پرتکرار

تابلو فرش را می‌شود در خانه شست؟

نه. آب ممکن است رنگ‌ها را بدواند و خشک نشدن کامل لای گره‌ها به بو و پوسیدگی می‌رسد. شست‌وشو را فقط به قالیشویی متخصص فرش دستباف و ابریشم بسپارید.

هر چند وقت یک بار تابلو را از دیوار پایین بیاوریم؟

هر سه تا شش ماه یک بار برای بازدید پشت کار و گوشه‌های قاب کافی است. همان موقع دیوار پشت تابلو را هم گردگیری کنید.

تابلو کمی رنگ‌پریده شده؛ برگشت‌پذیر است؟

رنگ‌پریدگی ناشی از آفتاب معمولاً برنمی‌گردد، اما می‌شود جلوی بیشتر شدنش را گرفت. تابلو را هرچه زودتر به دیواری بدون آفتاب مستقیم ببرید.

برای کنار گذاشتن طولانی، تابلو را چطور نگه داریم؟

اول گردگیری کنید. تابلوی بدون قاب را لوله کنید و در پارچه‌ی نخی بپیچید؛ تابلوی قاب‌دار را ایستاده و با یک لایه‌ی محافظ روی آن نگه دارید. جای خشک، خنک و دور از زمین بهترین است و هر چند ماه یک بار سری به آن بزنید.

پیشنهاد خرید از لیدی هوم

• تابلو فرش پلنگ: برای کسی که تابلویی پرقدرت با زمینه‌ی تیره می‌خواهد؛ جنس و قاب آن را در صفحه‌ی کالا ببینید. جایش را روی دیواری بدون آفتاب مستقیم انتخاب کنید.
• تابلو فرش طوطی بیضی: برای اتاقی آرام و دور از آشپزخانه؛ آبشار، دریاچه، پرندگان و گل‌های صورتی در قابی بیضی.
• پنل پرندگان و شکوفه: برای دیوارهای باریک و بلند؛ پرندگان رنگارنگ و شکوفه‌های صورتی روی زمینه‌ی تیره.

برای دیدن قیمت روز، عکس‌های بزرگ‌تر و موجودی هر تابلو، صفحه‌ی همان کالا را باز کنید.